Երանելի Ֆուլթոն Շինի քարոզը աշակերտներին Ի՞նչ է Պատարագի իմաստը
Հոդվածներ
Այսօր ես ձեզ հետ կխոսեմ Պատարագի մասին և կփորձեմ պարզաբանել դրա իմաստը, եթե, իհարկե, հաջողվի։ Վստահ եմ՝ այս եկեղեցում կան երիտասարդներ, ովքեր ասել են. «Օ՜, ես չեմ ուզում գնալ Պատարագի, չեմ ուզում գնալ եկեղեցի, ես այնտեղից ոչինչ չեմ քաղում»։ Գիտե՞ք՝ որն է պատճառը։ Պատճառն այն է, որ դուք ինքներդ ոչինչ չեք բերում դրան։ Օրինակ՝ վստահ եմ, որ ձեզանից ոմանք ունեն մայրեր, որոնք ամենափոքր իսկ հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում ֆուտբոլի հանդեպ։ Ասում ես՝ «Արի՛, մա՛մ, նայի՛ր այս խաղին, հիանալի է»։ Բայց նա դրանից ոչինչ չի քաղում։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև ֆուտբոլի վերաբերյալ որևէ գիտելիք չունի։ Մտածեք, թե որքան շատ մարդիկ չէին գնա օպերայի։ Նրանք այն ձանձրալի կհամարեին, քանի որ երաժշտության վերաբերյալ որևէ գիտելիք չունեն։ Պարզապես պատկերացրեք, որ հանկարծ հայտնվել եք Աթենքում՝ Արեոպագոսի բլրի վրա։
Կհասկանայի՞ք դա։ Մի՞թե կմտածեիք. «Ահա այստեղ է, որ Սոկրատեսը պաշտպանեց իրեն, և ահա այստեղ է, որ Սուրբ Պողոսը հանդես եկավ Աթենքի սենատորների առջև արտասանած իր հայտնի ճառով»։ Հունաստան այցելելիս պետք է նախապես որոշակի գիտելիք կամ պատկերացում ունենաք՝ այն հասկանալու համար։ Եվ ուստի, անշուշտ, դուք ոչինչ չեք քաղի դրանից, քանի որ ոչ մի զոհողություն չեք արել և ոչ մի ջանք չեք գործադրել՝ հասկանալու, թե ինչ է Սուրբ Պատարագը։
Շատ պարզ ասած՝ Սուրբ Պատարագը նշանակում է հասնել Գողգոթա, ձեռքերով բռնել Քրիստոսի խաչը՝ Նրա հետ միասին, և այն տեղադրել այստեղ՝ այսօր։ Ամեն անգամ, երբ մատուցվում է Սուրբ Պատարագը, մենք վերցնում ենք խաչն ու տեղադրում այն Նայրոբիում, Տոկիոյում, Նյու Յորքում կամ հենց այս քաղաքում։ Ահա թե ինչ է Սուրբ Պատարագը՝ Գողգոթայի շարունակությունը։
Եվ դրան մասնակցելու համար պետք է փոքրիկ խաչեր բերեք։ Մեր օրհնյալ Տերն ասել է. «Ամեն օր վերցրո՛ւ քո խաչը և հետևի՛ր ինձ»։ Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խաչը։
Օրինակ՝ դուք՝ երիտասարդ աշակերտներդ, ունեք ուղղագրության, մաթեմատիկայի և հնազանդության խաչը, երբ մայրիկն ասում է՝ «Ամանները լվացե՛ք»։ Դա փոքրիկ խաչ է։ Իսկ մեծահասակներն այլ տեսակի խաչեր ունեն։
Եվ մենք բերում ենք մեր բոլոր խաչերն այստեղ, տեղադրում դրանք Քրիստոսի մեծ խաչի կողքին ու միավորում դրանք Նրա հովանու ներքո։ Ահա թե ինչ է Պատարագը։ Այն բաղկացած է երեք մասից։
Սա նման է մեծ դրամայի։ Պատկերացրեք մի պահ, որ Քրիստոսից չորս կամ հինգ դար առաջ՝ դրամայի այդ մեծ դարաշրջանում, բեմադրվեց մի հոյակապ դրամա, որը հուզում էր սրտերն ու մաքրագործում հոգիները (ինչն, ի վերջո, ըստ իմաստուն հին հույների, դրամայի բուն նպատակն էր), սակայն այն խաղացվեց ընդամենը մեկ անգամ։
Եվ եթե լինեիք այդ թատրոնում ու հոգով ավելի լավը դառնայիք՝ ականատես լինելով այդ դրամային, կասեիք. «Ի՜նչ ափսոս. աշխարհում բոլորը պետք է տեսնեն սա»։ Ինչպե՞ս կարելի է դա իրականացնել։ Դա հնարավոր է շրջիկ թատերախմբեր ստեղծելու միջոցով. նոր դերասաններ, նույն խոսքերը, նույն դրաման, սակայն՝ աշխարհի տարբեր բեմերում։
Այժմ սա կիրառեք մեր Տիրոջ մահվան պարագայում։ Այս դրաման մեկ անգամ է խաղարկվել, սակայն Վերջին ընթրիքի գիշերը մեր օրհնյալ Տերն ասաց. «Ես այնպես կկազմակերպեմ այս դրաման, որ այն բեմադրվի ամբողջ աշխարհում, և սրտերը մաքրվեն ու հոգիները սրբագործվեն»։ Եվ Նա ստեղծեց շրջիկ խմբեր։
Ինչպես ասաց իր առաքյալներին ու քահանաներին՝ «Արե՛ք սա, կրկնե՛ք»։ Նույն խոսքերը, նույն նպատակը։ Միայն փուլերն են տարբեր։
Այժմ կհետևենք դրամայի երեք գործողություններին։ Առաջին գործողության մեջ դուք ձեզ ընծայում եք Քրիստոսին։ Առաջին գործողություն։
Երկրորդ գործողություն՝ դու մահանում ես։ Մահանում ես նրա հետ։ Երրորդ գործողություն՝ քանի որ մահացար նրա հետ, այժմ նոր կյանք ես ստանում։
Առաջին փուլը՝ երբ ինքդ քեզ որպես ընծա ես մատուցում։ Երկրորդը՝ Քրիստոսի հետ քո մահը՝ սրբագործումը։ Եվ երրորդը՝ հարությունը դեպի նոր կյանք՝ որպես Սուրբ Հաղորդություն։ Այժմ հետևեք ինձ այս երեք գործողությունների ընթացքում։ Առաջին գործողությունը՝ դուք ընծայում եք ինքներդ ձեզ։ Դուք ներկայանում եք Քրիստոսին և ասում. «Ես ցանկանում եմ միավորվել Քեզ հետ Քո փրկագործության մեծ գործում»։ Երբ սկսվում է Սուրբ Պատարագը, Տերը նայում է երկնքից և ասում. «Ես չեմ կարող կրկին մահանալ Մարիամից առածս այս բնությամբ. այս բնությունն արդեն փառավորված է։ Բայց Պետրո՛ս, Պո՛ղոս, Մարիա՛մ, Աննա՛, արդյոք կտա՞ք ինձ ձեր մարդկային բնությունը։ Ընծայե՛ք ձեզ ինձ, և ես կրկին կմահանամ ձեր մեջ ու թույլ կտամ, որ անցնեք կյանքի նույն փուլերով, որոնցով ես անցա»։ Իսկ ինչպե՞ս եք ձեզ ընծայում Տիրոջը։ Ոչ միայն պարզապես ներկա գտնվելով՝ ոչ միայն դրանով, այլև հացի և գինու խորհրդանիշների միջոցով։ Ուստի, երբ հացն ու գինին բերվում են սեղանին, դուք նույնպես բերվում եք սեղանին։ Ինչո՞ւ մեր Տերը պատվիրեց հաց ու գինի բերել։ Նախ՝ որովհետև ոչ մի այլ զույգ նյութ այնքան լավ չի խորհրդանշում միասնությունը, որքան հացն ու գինին։ Ինչպես հացը պատրաստվում է բազմաթիվ ցորենի հատիկներից, իսկ գինին՝ բազմաթիվ խաղողի հատիկներից, այնպես էլ մենք՝ բազմաթիվս, միասնական ենք Քրիստոսի հետ՝ մտքով և սրտով։ Եվ ապա, երբ մենք բերում ենք հացն ու գինին՝ այն նյութերը, որոնք դարեր շարունակ սնուցել են մարդկությանը, երբ բերում ենք այն, ինչ մեզ կյանք է տալիս, մենք ինքներս մեզ ենք ընծայում։ Եվ ապա մենք նաև արարչագործության մի մասն ենք ընծայաբերում։ Մենք արարչագործությունից առանձնացնում ենք որոշ տարրեր՝ մասնավորապես հացն ու գինին, և Աստծուն ասում. «Սրանք լիովին Քոնն են լինելու, և մի օր լինելու են նոր երկինք ու նոր երկիր։ Արարչագործության մեջ ամեն ինչ լիովին հնազանդվելու է Քեզ, սակայն սա արարչագործության՝ Քրիստոսին լիակատար նվիրաբերման առաջին պտուղն է»։ Այսպիսով, ընծայաբերման պահին Դուք ներկա եք դառնում խորանի վրա։ Դուք սկուտեղի վրա եք, Դուք սրբազան բաժակի մեջ եք՝ հացի և գինու կերպարանքով։ Դա Ձեր խորհրդանիշն է։ Իրականում, պատարագի ընթացքում ընծաների հավաքումն իրականացնելու պատճառներից մեկն այն է, որ դա խորհրդանշում է ձեր անձնազոհությունը։ Այդ միջոցներով ձեռք են բերվում հացն ու գինին, և դրանք նպաստում են զոհաբերությանը։ Տեսեք, եթե ես հանգանակություն խնդրեի, հենց այդ միտքն էլ կզարգացնեի։ Բայց ես այդպիսին չեմ։ Պարզապես ուզում եմ հիմա ցույց տալ ձեզ, որ դուք զոհասեղանի վրա եք։ Սրանով ավարտվում է առաջին գործողությունը։ Այժմ անցնենք երկրորդ գործողությանը։ Դուք մահանում եք։ Դուք խաչվում եք։ Մենք չենք կարող ապրել Քրիստոսի համար, եթե չմեռնենք մեր ստորին բնության համար։ Եվ այսպես, մեր Տերը Սուրբ Պատարագի ընթացքում՝ սրբագործման պահին, վերստին ներկայացնում է Իր մահը, իսկ դուք Նրա հետ եք, ուստի և մահանում եք Նրա հետ։ Այժմ ես կբացատրեմ, թե ինչպես է դա տեղի ունենում։ Նախ և առաջ՝ ինչպե՞ս ենք մենք Պատարագի սրբագործման պահին վերստին ներկայացնում Նրա մահը։ Մտածե՛ք այս մասին։
Ինչպե՞ս վախճանվեց մեր Տերը խաչի վրա. արյան՝ Իր մարմնից անջատման միջոցով։ Այնտեղ հորդում էին արյան մեծ աղբյուրներ՝ ձեռքերում (աջ և ձախ կողմերից), ոտքերում և սրտում։ Իսկ արյան ամենավերջին կաթիլը դուրս եկավ մարմնից սրտապարկի և սրտի խոցման հետևանքով, ուստի խաչի վրա մեր Տերը, փաստացի, ամբողջությամբ զրկվեց արյունից։
Եվ Նա մահացավ՝ արյան և մարմնի այդ բաժանման հետևանքով, քանի որ, ինչպես ասվում է Հին Կտակարանում, կյանքն արյան մեջ է։ Մենք վերստին կատարում ենք այդ մահվան խորհուրդը՝ հացի և գինու առանձին օրհնությամբ։ Քահանան սեղանի առջև չի ասում՝ «սա իմ մարմինն ու իմ արյունն է»։
Դա կնշանակեր կյանք։ Այլ նախ ասում է՝ «սա իմ մարմինն է», ապա գինու վրա՝ «սա իմ արյունն է»։
Հացի և գինու առանձին օրհնությունը նման է բաժանման՝ արյան և մարմնի անջատման, և հենց այդպես Քրիստոս մահացավ խաչի վրա։ Այսպիսով, օրհնության պահին մենք խորհրդականորեն վերապրում ենք Քրիստոսի մահը։ Բայց քանի որ դու Նրա հետ ես, ապա պետք է նաև Նրա հետ մեռնես։
Մեռի՛ր այն ամենի համար, ինչ չար է՝ հպարտության, պղծասիրության, նախանձի, որկրամոլության, ծուլության և ագահության համար։ Ուստի, սրբագործման պահին պետք է արտասանես սրբագործման խոսքերը՝ դրանց երկրորդական իմաստով։ Իսկ այդ խոսքերի առաջնային իմաստը մեզ հայտնի է։
Սա դառնում է Քրիստոսի Մարմինը, սա դառնում է Քրիստոսի Արյունը։ Սակայն կա նաև երկրորդական իմաստ։ Եվ սրբագործման պահին պետք է ասել այն, ինչ ասում է յուրաքանչյուր քահանա. երբ ես սրբագործում եմ հացն ու գինին, ոչ միայն մտադրություն եմ ունենում ներկա դարձնել Քրիստոսի Մարմինն ու Արյունը, այլև ինքս ինձ ասում եմ՝ ինչպես որ դուք պետք է ասեք. «Սա իմ մարմինն է, սա իմ արյունն է»։
Ինձ համար կարևոր չէ, եթե պահպանվեն իմ կյանքի արտաքին դրսևորումները՝ պարտականություններս, կոչումս, կյանքում ունեցածս պատասխանատվությունը։ Դրանք պարզապես «պատահական հատկանիշներ» (species) են։ Թող դրանք մնան այնպես, ինչպես կան, սակայն այն, ինչ ես եմ իրապես՝ ըստ էության՝ մարմին, հոգի, բանականություն, կամք… Ես Քոնն եմ, ո՛վ Տեր։ Սա իմ ամբողջությունն է։ Ես մեռնում եմ Քեզ հետ։
Սա՛ է նվիրաբերումը։ Ուրեմն՝ դու մեռած ես Քրիստոսի հետ։ Բայց ոչ ոք երբեք չի մեռնում Քրիստոսի համար՝ առանց նոր կյանք ստանալու։
Այժմ անցնենք հաղորդությանը՝ երրորդ գործողությանը։ Եվ սա հաղորդության գեղեցիկ խորհուրդներից մեկն է։ Այն հասկանալու համար ձեզ կառաջարկեմ հայացք գցել բնությանը։
Գարնանը, եթե արևի լույսը, ֆոսֆատներն ու հողի մեջ եղած ածխածինը կարողանային խոսել, ապա բույսերին կասեին. «Եթե ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։ Եթե դաշտի խոտի մեջ աճող բույսերը կարողանային խոսել, ապա կենդանիներին կասեին. «Եթե ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։ Եվ եթե բույսերն ու կենդանիները կարողանային խոսել, ապա մեզ կասեին. «Եթե ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։
Եվ Քրիստոսը Հաղորդության մեջ ասում է մեզ. «Եթե Ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։ Եվ գործում է փոխակերպման օրենքը. քիմիական նյութերը վերածվում են բույսերի, բույսերը՝ կենդանիների, կենդանիները՝ մարդու, իսկ մարդը՝ Քրիստոսի։
Ուստի այժմ մենք մեր մեջ ունենք Նրա կյանքը։ Սա դառնում է սիրո մեծագույն պահը. մենք մեռանք այն ամենին, ինչ ավելի ցածր կարգի է, և այժմ պիտի ունենանք վերին կյանքը։
Եվ այս վեհագույն կյանքը, ինչպես ամուսնության պարագայում, ենթադրում է սիրողին, սիրեցյալին և սերը։ Ամուսինն իրեն նվիրում է կնոջը, կինն իրեն նվիրում է ամուսնուն։ Երբ սիրողը հաղթահարվում է սիրեցյալի սիրո կողմից, ծնվում է սիրո հիացումը։
Եվ ինչպիսին ամուսնու և կնոջ միությունն է ամուսնության մեջ, նույնպիսին է հաղորդությունը Հոգու հետ։ Քրիստոսի մեջ մեր հոգու միությունը՝ որպես սիրողի և սիրեցյալի, ծնում է սիրո հիացումը։ Ահա սա էլ երրորդ արարն է։
Այն ունի ևս մեկ կողմ, որին ժամանակի սղության պատճառով միայն հպանցիկ կանդրադառնամ. դա մոռացված կողմ է։ Երբ ուսումնասիրում ենք աստվածաբանություն, այն հազվադեպ է հիշատակվում, մինչդեռ Սուրբ Գրքում այն անընդհատ է շեշտվում։
Խոսքն այն մասին է, որ Հաղորդությունն ընդունելիս մենք պետք է մեր կյանքում կրենք Քրիստոսի մահը։ Մենք պետք է անընդհատ ուրանանք մեզ, որպեսզի Քրիստոսի կյանքը կարողանա դրսևորվել։ Տե՛ս, թե ինչպես է բնությունն արտացոլում դա։
Եթե խոտը, շուշաններն ու վարդերը կարողանային խոսել, նրանք կասեին օդին, արևի լույսին և քիմիական նյութերին. «Կցանկանայի՞ք ապրել իմ մեջ։ Ես բույս եմ։ Իսկ դուք ընդամենը բյուրեղներ եք։ Բայց այդ վիճակում չեք կարող ապրել իմ մեջ։
Դուք պետք է փոխվեք։ Մեռնեք ձեր նախկին էության համար։ Այդժամ կապրեք իմ մեջ»։
Եթե կենդանին կարողանար խոսել, նա կասեր խոտին. «Դու չես կարող տեսնել, չես կարող համ զգալ, չես կարող տեղից տեղ տեղափոխվել, չես կարող արևի լույսից ստվեր անցնել։ Իսկ ես կարող եմ։ Ես քո թագավորությունից ավելի բարձր թագավորությանն եմ պատկանում»։
Կցանկանայի՞ք ապրել իմ թագավորությունում։ Ոչ թե այնպիսին, ինչպիսին հիմա եք։ Դուք պետք է վերցվեք երկրից, ճզմվեք մահվան ծնոտների տակ, և միայն այդ դեպքում կկարողանաք ապրել իմ թագավորությունում։ Կենդանիներին մենք ասում ենք. «Դուք չեք կարող մտածել, չեք կարող հայացք գցել երկնքին»։ Ես ավելի բարձր կյանք ունեմ, քան դուք։ Կցանկանայի՞ք ապրել իմ մեջ։ Այդ դեպքում հանձնվեք դանակին, թափեք ձեր արյունը, հակառակ դեպքում չեք կարող ապրել իմ թագավորությունում։ Այդպես էլ մեր Տերն է ասում մեզ. «Եթե ամեն օր չվերցնեք ձեր խաչն ու չհետևեք ինձ, ապա չեք կարող — ոչ թե պարզապես չեք ցանկանա, այլ չեք կարող — լինել իմ աշակերտը»։
Հետևաբար, Հաղորդությունը միայն Քրիստոսի կյանքը մեր մեջ ընդունելը չէ, ինչպես արդեն բացատրել եմ։ Ի դեպ, կենսաբանություն ուսումնասիրողների համար նշեմ, որ իմ նկարագրած առաջին գործընթացը անաբոլիկն է, իսկ զոհաբերությունը, որի մասին այժմ խոսում եմ, բնության մեջ կատաբոլիկ գործընթացն է։ Այսպիսով, Սուրբ Պողոսի մոտ մենք տեսնում ենք Հաղորդության այս երկրորդ տարրը։
Սուրբ Պողոսն ասում է. «Չգիտե՞ք, որ որքան անգամ ուտում եք այս հացը կամ խմում այս բաժակից, հռչակում եք Տիրոջ մահը՝ մինչև Նրա գալուստը»։ Ուստի, Հաղորդությունը Քրիստոսի վեհագույն կյանքին միանալն է, սակայն քանի որ մենք պետք է վերադառնանք աշխարհ, մենք Նրա հետ տանում ենք նաև մեր մահը։ Սա է Սուրբ Պատարագը։
Գիտե՞ք, ես հավատում եմ, որ երբ կանգնենք Աստծո դատաստանի առջև, մեր ամենամեծ ափսոսանքը չի լինի այն, որ ավելի հավատարիմ ենք եղել Սուրբ Պատարագին։ Ի՜նչ մեծ օրհնություն է մեր հավատքը։ Ես որևէ հիմք չունեմ ենթադրելու՝ բացարձակապես ոչ մի հիմք, որ դուք՝ բարի մարդիկդ, ամեն առավոտ ներկա չեք լինում Պատարագին։ Ամեն առավոտ, երբ այստեղ եմ եղել, տեսել եմ բազմությունը։
Այսօր ես ձեզ հետ կխոսեմ Պատարագի մասին և կփորձեմ պարզաբանել դրա իմաստը, եթե, իհարկե, հաջողվի։ Վստահ եմ՝ այս եկեղեցում կան երիտասարդներ, ովքեր ասել են. «Օ՜, ես չեմ ուզում գնալ Պատարագի, չեմ ուզում գնալ եկեղեցի, ես այնտեղից ոչինչ չեմ քաղում»։ Գիտե՞ք՝ որն է պատճառը։ Պատճառն այն է, որ դուք ինքներդ ոչինչ չեք բերում դրան։ Օրինակ՝ վստահ եմ, որ ձեզանից ոմանք ունեն մայրեր, որոնք ամենափոքր իսկ հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում ֆուտբոլի հանդեպ։ Ասում ես՝ «Արի՛, մա՛մ, նայի՛ր այս խաղին, հիանալի է»։ Բայց նա դրանից ոչինչ չի քաղում։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև ֆուտբոլի վերաբերյալ որևէ գիտելիք չունի։ Մտածեք, թե որքան շատ մարդիկ չէին գնա օպերայի։ Նրանք այն ձանձրալի կհամարեին, քանի որ երաժշտության վերաբերյալ որևէ գիտելիք չունեն։ Պարզապես պատկերացրեք, որ հանկարծ հայտնվել եք Աթենքում՝ Արեոպագոսի բլրի վրա։
Կհասկանայի՞ք դա։ Մի՞թե կմտածեիք. «Ահա այստեղ է, որ Սոկրատեսը պաշտպանեց իրեն, և ահա այստեղ է, որ Սուրբ Պողոսը հանդես եկավ Աթենքի սենատորների առջև արտասանած իր հայտնի ճառով»։ Հունաստան այցելելիս պետք է նախապես որոշակի գիտելիք կամ պատկերացում ունենաք՝ այն հասկանալու համար։ Եվ ուստի, անշուշտ, դուք ոչինչ չեք քաղի դրանից, քանի որ ոչ մի զոհողություն չեք արել և ոչ մի ջանք չեք գործադրել՝ հասկանալու, թե ինչ է Սուրբ Պատարագը։
Շատ պարզ ասած՝ Սուրբ Պատարագը նշանակում է հասնել Գողգոթա, ձեռքերով բռնել Քրիստոսի խաչը՝ Նրա հետ միասին, և այն տեղադրել այստեղ՝ այսօր։ Ամեն անգամ, երբ մատուցվում է Սուրբ Պատարագը, մենք վերցնում ենք խաչն ու տեղադրում այն Նայրոբիում, Տոկիոյում, Նյու Յորքում կամ հենց այս քաղաքում։ Ահա թե ինչ է Սուրբ Պատարագը՝ Գողգոթայի շարունակությունը։
Եվ դրան մասնակցելու համար պետք է փոքրիկ խաչեր բերեք։ Մեր օրհնյալ Տերն ասել է. «Ամեն օր վերցրո՛ւ քո խաչը և հետևի՛ր ինձ»։ Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խաչը։
Օրինակ՝ դուք՝ երիտասարդ աշակերտներդ, ունեք ուղղագրության, մաթեմատիկայի և հնազանդության խաչը, երբ մայրիկն ասում է՝ «Ամանները լվացե՛ք»։ Դա փոքրիկ խաչ է։ Իսկ մեծահասակներն այլ տեսակի խաչեր ունեն։
Եվ մենք բերում ենք մեր բոլոր խաչերն այստեղ, տեղադրում դրանք Քրիստոսի մեծ խաչի կողքին ու միավորում դրանք Նրա հովանու ներքո։ Ահա թե ինչ է Պատարագը։ Այն բաղկացած է երեք մասից։
Սա նման է մեծ դրամայի։ Պատկերացրեք մի պահ, որ Քրիստոսից չորս կամ հինգ դար առաջ՝ դրամայի այդ մեծ դարաշրջանում, բեմադրվեց մի հոյակապ դրամա, որը հուզում էր սրտերն ու մաքրագործում հոգիները (ինչն, ի վերջո, ըստ իմաստուն հին հույների, դրամայի բուն նպատակն էր), սակայն այն խաղացվեց ընդամենը մեկ անգամ։
Եվ եթե լինեիք այդ թատրոնում ու հոգով ավելի լավը դառնայիք՝ ականատես լինելով այդ դրամային, կասեիք. «Ի՜նչ ափսոս. աշխարհում բոլորը պետք է տեսնեն սա»։ Ինչպե՞ս կարելի է դա իրականացնել։ Դա հնարավոր է շրջիկ թատերախմբեր ստեղծելու միջոցով. նոր դերասաններ, նույն խոսքերը, նույն դրաման, սակայն՝ աշխարհի տարբեր բեմերում։
Այժմ սա կիրառեք մեր Տիրոջ մահվան պարագայում։ Այս դրաման մեկ անգամ է խաղարկվել, սակայն Վերջին ընթրիքի գիշերը մեր օրհնյալ Տերն ասաց. «Ես այնպես կկազմակերպեմ այս դրաման, որ այն բեմադրվի ամբողջ աշխարհում, և սրտերը մաքրվեն ու հոգիները սրբագործվեն»։ Եվ Նա ստեղծեց շրջիկ խմբեր։
Ինչպես ասաց իր առաքյալներին ու քահանաներին՝ «Արե՛ք սա, կրկնե՛ք»։ Նույն խոսքերը, նույն նպատակը։ Միայն փուլերն են տարբեր։
Այժմ կհետևենք դրամայի երեք գործողություններին։ Առաջին գործողության մեջ դուք ձեզ ընծայում եք Քրիստոսին։ Առաջին գործողություն։
Երկրորդ գործողություն՝ դու մահանում ես։ Մահանում ես նրա հետ։ Երրորդ գործողություն՝ քանի որ մահացար նրա հետ, այժմ նոր կյանք ես ստանում։
Առաջին փուլը՝ երբ ինքդ քեզ որպես ընծա ես մատուցում։ Երկրորդը՝ Քրիստոսի հետ քո մահը՝ սրբագործումը։ Եվ երրորդը՝ հարությունը դեպի նոր կյանք՝ որպես Սուրբ Հաղորդություն։ Այժմ հետևեք ինձ այս երեք գործողությունների ընթացքում։ Առաջին գործողությունը՝ դուք ընծայում եք ինքներդ ձեզ։ Դուք ներկայանում եք Քրիստոսին և ասում. «Ես ցանկանում եմ միավորվել Քեզ հետ Քո փրկագործության մեծ գործում»։ Երբ սկսվում է Սուրբ Պատարագը, Տերը նայում է երկնքից և ասում. «Ես չեմ կարող կրկին մահանալ Մարիամից առածս այս բնությամբ. այս բնությունն արդեն փառավորված է։ Բայց Պետրո՛ս, Պո՛ղոս, Մարիա՛մ, Աննա՛, արդյոք կտա՞ք ինձ ձեր մարդկային բնությունը։ Ընծայե՛ք ձեզ ինձ, և ես կրկին կմահանամ ձեր մեջ ու թույլ կտամ, որ անցնեք կյանքի նույն փուլերով, որոնցով ես անցա»։ Իսկ ինչպե՞ս եք ձեզ ընծայում Տիրոջը։ Ոչ միայն պարզապես ներկա գտնվելով՝ ոչ միայն դրանով, այլև հացի և գինու խորհրդանիշների միջոցով։ Ուստի, երբ հացն ու գինին բերվում են սեղանին, դուք նույնպես բերվում եք սեղանին։ Ինչո՞ւ մեր Տերը պատվիրեց հաց ու գինի բերել։ Նախ՝ որովհետև ոչ մի այլ զույգ նյութ այնքան լավ չի խորհրդանշում միասնությունը, որքան հացն ու գինին։ Ինչպես հացը պատրաստվում է բազմաթիվ ցորենի հատիկներից, իսկ գինին՝ բազմաթիվ խաղողի հատիկներից, այնպես էլ մենք՝ բազմաթիվս, միասնական ենք Քրիստոսի հետ՝ մտքով և սրտով։ Եվ ապա, երբ մենք բերում ենք հացն ու գինին՝ այն նյութերը, որոնք դարեր շարունակ սնուցել են մարդկությանը, երբ բերում ենք այն, ինչ մեզ կյանք է տալիս, մենք ինքներս մեզ ենք ընծայում։ Եվ ապա մենք նաև արարչագործության մի մասն ենք ընծայաբերում։ Մենք արարչագործությունից առանձնացնում ենք որոշ տարրեր՝ մասնավորապես հացն ու գինին, և Աստծուն ասում. «Սրանք լիովին Քոնն են լինելու, և մի օր լինելու են նոր երկինք ու նոր երկիր։ Արարչագործության մեջ ամեն ինչ լիովին հնազանդվելու է Քեզ, սակայն սա արարչագործության՝ Քրիստոսին լիակատար նվիրաբերման առաջին պտուղն է»։ Այսպիսով, ընծայաբերման պահին Դուք ներկա եք դառնում խորանի վրա։ Դուք սկուտեղի վրա եք, Դուք սրբազան բաժակի մեջ եք՝ հացի և գինու կերպարանքով։ Դա Ձեր խորհրդանիշն է։ Իրականում, պատարագի ընթացքում ընծաների հավաքումն իրականացնելու պատճառներից մեկն այն է, որ դա խորհրդանշում է ձեր անձնազոհությունը։ Այդ միջոցներով ձեռք են բերվում հացն ու գինին, և դրանք նպաստում են զոհաբերությանը։ Տեսեք, եթե ես հանգանակություն խնդրեի, հենց այդ միտքն էլ կզարգացնեի։ Բայց ես այդպիսին չեմ։ Պարզապես ուզում եմ հիմա ցույց տալ ձեզ, որ դուք զոհասեղանի վրա եք։ Սրանով ավարտվում է առաջին գործողությունը։ Այժմ անցնենք երկրորդ գործողությանը։ Դուք մահանում եք։ Դուք խաչվում եք։ Մենք չենք կարող ապրել Քրիստոսի համար, եթե չմեռնենք մեր ստորին բնության համար։ Եվ այսպես, մեր Տերը Սուրբ Պատարագի ընթացքում՝ սրբագործման պահին, վերստին ներկայացնում է Իր մահը, իսկ դուք Նրա հետ եք, ուստի և մահանում եք Նրա հետ։ Այժմ ես կբացատրեմ, թե ինչպես է դա տեղի ունենում։ Նախ և առաջ՝ ինչպե՞ս ենք մենք Պատարագի սրբագործման պահին վերստին ներկայացնում Նրա մահը։ Մտածե՛ք այս մասին։
Ինչպե՞ս վախճանվեց մեր Տերը խաչի վրա. արյան՝ Իր մարմնից անջատման միջոցով։ Այնտեղ հորդում էին արյան մեծ աղբյուրներ՝ ձեռքերում (աջ և ձախ կողմերից), ոտքերում և սրտում։ Իսկ արյան ամենավերջին կաթիլը դուրս եկավ մարմնից սրտապարկի և սրտի խոցման հետևանքով, ուստի խաչի վրա մեր Տերը, փաստացի, ամբողջությամբ զրկվեց արյունից։
Եվ Նա մահացավ՝ արյան և մարմնի այդ բաժանման հետևանքով, քանի որ, ինչպես ասվում է Հին Կտակարանում, կյանքն արյան մեջ է։ Մենք վերստին կատարում ենք այդ մահվան խորհուրդը՝ հացի և գինու առանձին օրհնությամբ։ Քահանան սեղանի առջև չի ասում՝ «սա իմ մարմինն ու իմ արյունն է»։
Դա կնշանակեր կյանք։ Այլ նախ ասում է՝ «սա իմ մարմինն է», ապա գինու վրա՝ «սա իմ արյունն է»։
Հացի և գինու առանձին օրհնությունը նման է բաժանման՝ արյան և մարմնի անջատման, և հենց այդպես Քրիստոս մահացավ խաչի վրա։ Այսպիսով, օրհնության պահին մենք խորհրդականորեն վերապրում ենք Քրիստոսի մահը։ Բայց քանի որ դու Նրա հետ ես, ապա պետք է նաև Նրա հետ մեռնես։
Մեռի՛ր այն ամենի համար, ինչ չար է՝ հպարտության, պղծասիրության, նախանձի, որկրամոլության, ծուլության և ագահության համար։ Ուստի, սրբագործման պահին պետք է արտասանես սրբագործման խոսքերը՝ դրանց երկրորդական իմաստով։ Իսկ այդ խոսքերի առաջնային իմաստը մեզ հայտնի է։
Սա դառնում է Քրիստոսի Մարմինը, սա դառնում է Քրիստոսի Արյունը։ Սակայն կա նաև երկրորդական իմաստ։ Եվ սրբագործման պահին պետք է ասել այն, ինչ ասում է յուրաքանչյուր քահանա. երբ ես սրբագործում եմ հացն ու գինին, ոչ միայն մտադրություն եմ ունենում ներկա դարձնել Քրիստոսի Մարմինն ու Արյունը, այլև ինքս ինձ ասում եմ՝ ինչպես որ դուք պետք է ասեք. «Սա իմ մարմինն է, սա իմ արյունն է»։
Ինձ համար կարևոր չէ, եթե պահպանվեն իմ կյանքի արտաքին դրսևորումները՝ պարտականություններս, կոչումս, կյանքում ունեցածս պատասխանատվությունը։ Դրանք պարզապես «պատահական հատկանիշներ» (species) են։ Թող դրանք մնան այնպես, ինչպես կան, սակայն այն, ինչ ես եմ իրապես՝ ըստ էության՝ մարմին, հոգի, բանականություն, կամք… Ես Քոնն եմ, ո՛վ Տեր։ Սա իմ ամբողջությունն է։ Ես մեռնում եմ Քեզ հետ։
Սա՛ է նվիրաբերումը։ Ուրեմն՝ դու մեռած ես Քրիստոսի հետ։ Բայց ոչ ոք երբեք չի մեռնում Քրիստոսի համար՝ առանց նոր կյանք ստանալու։
Այժմ անցնենք հաղորդությանը՝ երրորդ գործողությանը։ Եվ սա հաղորդության գեղեցիկ խորհուրդներից մեկն է։ Այն հասկանալու համար ձեզ կառաջարկեմ հայացք գցել բնությանը։
Գարնանը, եթե արևի լույսը, ֆոսֆատներն ու հողի մեջ եղած ածխածինը կարողանային խոսել, ապա բույսերին կասեին. «Եթե ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։ Եթե դաշտի խոտի մեջ աճող բույսերը կարողանային խոսել, ապա կենդանիներին կասեին. «Եթե ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։ Եվ եթե բույսերն ու կենդանիները կարողանային խոսել, ապա մեզ կասեին. «Եթե ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։
Եվ Քրիստոսը Հաղորդության մեջ ասում է մեզ. «Եթե Ինձ չուտեք, ձեր մեջ կյանք չեք ունենա»։ Եվ գործում է փոխակերպման օրենքը. քիմիական նյութերը վերածվում են բույսերի, բույսերը՝ կենդանիների, կենդանիները՝ մարդու, իսկ մարդը՝ Քրիստոսի։
Ուստի այժմ մենք մեր մեջ ունենք Նրա կյանքը։ Սա դառնում է սիրո մեծագույն պահը. մենք մեռանք այն ամենին, ինչ ավելի ցածր կարգի է, և այժմ պիտի ունենանք վերին կյանքը։
Եվ այս վեհագույն կյանքը, ինչպես ամուսնության պարագայում, ենթադրում է սիրողին, սիրեցյալին և սերը։ Ամուսինն իրեն նվիրում է կնոջը, կինն իրեն նվիրում է ամուսնուն։ Երբ սիրողը հաղթահարվում է սիրեցյալի սիրո կողմից, ծնվում է սիրո հիացումը։
Եվ ինչպիսին ամուսնու և կնոջ միությունն է ամուսնության մեջ, նույնպիսին է հաղորդությունը Հոգու հետ։ Քրիստոսի մեջ մեր հոգու միությունը՝ որպես սիրողի և սիրեցյալի, ծնում է սիրո հիացումը։ Ահա սա էլ երրորդ արարն է։
Այն ունի ևս մեկ կողմ, որին ժամանակի սղության պատճառով միայն հպանցիկ կանդրադառնամ. դա մոռացված կողմ է։ Երբ ուսումնասիրում ենք աստվածաբանություն, այն հազվադեպ է հիշատակվում, մինչդեռ Սուրբ Գրքում այն անընդհատ է շեշտվում։
Խոսքն այն մասին է, որ Հաղորդությունն ընդունելիս մենք պետք է մեր կյանքում կրենք Քրիստոսի մահը։ Մենք պետք է անընդհատ ուրանանք մեզ, որպեսզի Քրիստոսի կյանքը կարողանա դրսևորվել։ Տե՛ս, թե ինչպես է բնությունն արտացոլում դա։
Եթե խոտը, շուշաններն ու վարդերը կարողանային խոսել, նրանք կասեին օդին, արևի լույսին և քիմիական նյութերին. «Կցանկանայի՞ք ապրել իմ մեջ։ Ես բույս եմ։ Իսկ դուք ընդամենը բյուրեղներ եք։ Բայց այդ վիճակում չեք կարող ապրել իմ մեջ։
Դուք պետք է փոխվեք։ Մեռնեք ձեր նախկին էության համար։ Այդժամ կապրեք իմ մեջ»։
Եթե կենդանին կարողանար խոսել, նա կասեր խոտին. «Դու չես կարող տեսնել, չես կարող համ զգալ, չես կարող տեղից տեղ տեղափոխվել, չես կարող արևի լույսից ստվեր անցնել։ Իսկ ես կարող եմ։ Ես քո թագավորությունից ավելի բարձր թագավորությանն եմ պատկանում»։
Կցանկանայի՞ք ապրել իմ թագավորությունում։ Ոչ թե այնպիսին, ինչպիսին հիմա եք։ Դուք պետք է վերցվեք երկրից, ճզմվեք մահվան ծնոտների տակ, և միայն այդ դեպքում կկարողանաք ապրել իմ թագավորությունում։ Կենդանիներին մենք ասում ենք. «Դուք չեք կարող մտածել, չեք կարող հայացք գցել երկնքին»։ Ես ավելի բարձր կյանք ունեմ, քան դուք։ Կցանկանայի՞ք ապրել իմ մեջ։ Այդ դեպքում հանձնվեք դանակին, թափեք ձեր արյունը, հակառակ դեպքում չեք կարող ապրել իմ թագավորությունում։ Այդպես էլ մեր Տերն է ասում մեզ. «Եթե ամեն օր չվերցնեք ձեր խաչն ու չհետևեք ինձ, ապա չեք կարող — ոչ թե պարզապես չեք ցանկանա, այլ չեք կարող — լինել իմ աշակերտը»։
Հետևաբար, Հաղորդությունը միայն Քրիստոսի կյանքը մեր մեջ ընդունելը չէ, ինչպես արդեն բացատրել եմ։ Ի դեպ, կենսաբանություն ուսումնասիրողների համար նշեմ, որ իմ նկարագրած առաջին գործընթացը անաբոլիկն է, իսկ զոհաբերությունը, որի մասին այժմ խոսում եմ, բնության մեջ կատաբոլիկ գործընթացն է։ Այսպիսով, Սուրբ Պողոսի մոտ մենք տեսնում ենք Հաղորդության այս երկրորդ տարրը։
Սուրբ Պողոսն ասում է. «Չգիտե՞ք, որ որքան անգամ ուտում եք այս հացը կամ խմում այս բաժակից, հռչակում եք Տիրոջ մահը՝ մինչև Նրա գալուստը»։ Ուստի, Հաղորդությունը Քրիստոսի վեհագույն կյանքին միանալն է, սակայն քանի որ մենք պետք է վերադառնանք աշխարհ, մենք Նրա հետ տանում ենք նաև մեր մահը։ Սա է Սուրբ Պատարագը։
Գիտե՞ք, ես հավատում եմ, որ երբ կանգնենք Աստծո դատաստանի առջև, մեր ամենամեծ ափսոսանքը չի լինի այն, որ ավելի հավատարիմ ենք եղել Սուրբ Պատարագին։ Ի՜նչ մեծ օրհնություն է մեր հավատքը։ Ես որևէ հիմք չունեմ ենթադրելու՝ բացարձակապես ոչ մի հիմք, որ դուք՝ բարի մարդիկդ, ամեն առավոտ ներկա չեք լինում Պատարագին։ Ամեն առավոտ, երբ այստեղ եմ եղել, տեսել եմ բազմությունը։
